Castell Biwmares yn yr hydref
Syrffio
Cwpwl yn gafael dwylo
Syrffio ceit yn Rhosneigr
Cerbwd ar y traeth
Ynghylch Ynys Môn
Beth iw wneud
Digwyddiadau
Teithio yma

Geoleg arfordirol Môn

Porth Saint, Rhoscolyn

Mae Môn yn ymfalchïo yng nghyfoeth ei hamrywioldeb daearegol, ac nid yw yn unlle mor amlwg ag o gwmpas arfordir 125 milltir yr ynys.

Mae’r ynys yn meddu ar yr eangderau hynaf o greigiau yn Ynysoedd Prydain, i’r de o Ucheldiroedd yr Alban.  O’r strimyn calchfaen dwyreiniol, y tywodydd a chwythwyd gan y gwynt a lafa clustog Llanddwyn, i forlin trawiadol o arw Rhoscolyn ac Ynys Lawd, mae gan arfordir Ynys Môn lawer i’w gynnig i bawb a chanddynt ddiddordeb mewn materion daearegol, neu i’r rheiny sydd, yn syml, dim ond yn edrych am olygfeydd ysblennydd.

Yn economaidd, fe gafodd cyfoeth mwynol yr ynys ei ddatblygu ac mae’r dystiolaeth i’w gweld yn glir yn ffurf chwareli, y mae amryw ohonynt yn britho’r morlin.  O werth arbennig oedd yr haenau calchfaen a ddarparodd gerrig adeiladu ar gyfer codi adeiladau nodedig fel Neuadd Tref Birmingham, ynghyd ag i ailgodi dinasoedd fel Lerpwl a Manceinion yn dilyn yr ail Ryfel Byd.  Fe ellir dod o hyd i chwareli o’r fath yn Llanddona, Penmon, Moelfre a Chaergybi.

Y 10 prif leoliad o ran daeareg

  1. I’r de o Fwa Du a Gwyn, Rhoscolyn – enghreifftiau o ymwthio (‘thrusting’), plygu (‘folding’) a bwâu    
  2. Ynys Lawd – clogwyni, ymwthio a phlygiannau     
  3. Mynydd Twr - cwartsit agored, hen chwareli fu’n gweithio      
  4. Trwyn Carmel – creigiau cyn-Gambriaidd ac Ordofigaidd wedi’u hymwthio a’u plygu      
  5. Llanbadrig i Borthwen – ‘mélange’ Gwna – cymysgedd gyfareddol o greigiau 
  6. Lligwy, Moelfre a Benllech – brigiadau tywodfaen/calchfaen 
  7. Llanddona/Penmon – palmant calchfaen  
  8. Y draethlin i’r de o Fiwmares – enghreifftiau ardderchog o ddeiciau dolerit (allwthiadau folcanig)   
  9. Afon Menai (gyferbyn â Chastell Caernarfon) – mae gwelyau coch/tywodfeini yn weladwy     
  10. Llanddwyn – tywod a chwythwyd gan y gwynt a lafas clustog 
Chwilio am beth i'w wneud
Chwilio am lefydd i aros
Chwilio am Digwyddiadau
cofrestrwch am cylchlythyr
Adborth - eich barn
Archebu cyfeirlyfr

manylion cyswllt

Byddwn yn falch o glywed gennych os oes gennych ymholiadau, awgrymiadau neu gwybodaeth am y Llwybr Arfordirol:

Prosiect Llwybr Arfordirol Ynys Môn
Adran yr Amgylchedd a Gwasanaethau Technegol
Uned Hawliau Tramwy Cyhoeddus
Cyngor Sir Ynys Môn
Swyddfa'r Sir
Llangefni
LL77 7TW

Ffôn: +44 (0)1248 752300
Hawlfraint cynnwys a delweddau © 2012 Cyngor Sir Ynys Môn :