Gwarchodfa Natur Lleol Nant y Pandy
Yr Afon Cefni
Mae Gwarchodfa Natur Leol Nant y Pandy yn ddyffryn coediog 10 hectar (25 acer) gyda'r afon Cefni yn rhedeg drwyddo. Daw'r gair Cefni o'r gair Cymraeg "cafn".
Mae Nant y Pandy yn ddyffryn gydag ochrau serth ac fe gafodd ei ffurfio yn ystod yr oes iâ ddiwethaf o ddŵr rhewlifol a oedd wedi dadmer - hwn yw'r rheswm am un o'i enwau yn yr iaith Gymraeg sef Nant y Dilyw.
Mae'r enw Nant y Pandy yn cyfeirio at hen waith prosesu gwlân a oedd yn arfer â'r bod i fyny'r afon.
Mae llawer o'r warchodfa yn goetir hynafol a dyna'r rheswm iddo gael yr enw "Y Dingle" mor bell yn ôl â'r 1830au. Yn llythrennol mae'r gair Dingle yn golygu dyffryn coediog serth.
Mae'r warchodfa yn gartref i amrywiaeth o fywyd gwyllt gan gynnwys glas y dorlan, yr iar ddŵr, llwynogod, ystlymod,a gwas y neidr. Mae rhannau o'r coetir hynafol yn sioe ysblennydd o glychau gog a cennin pedr gwyllt yn y gwanwyn.
Cafodd yr ardal ei gwella'n ddiweddar drwy gysylltiad cymunedol, gweithio mewn partneriaeth a chymorth grant.
Mae'r gwaith gwella yn cynnwys llwybr bordiau pren sy'n ymdroelli ar hyd Afon Cefni, tair pont droed newydd o goed derw, cerfluniau, meinciau wedi ei cerflunio a byrddau picnic.
Rheolir Nant y Pandy gan Wasanaeth Cefn Gwlad Cyngor Sir Ynys Môn.
Mae'r llwybr yn addas i bobl mewn cadeiriau olwyn ac mae modd ei gerdded gyda chadeiriau gwthio.