MAP LLAWN +

Bywyd Gwyllt – Afon Menai

Culfor neu Afon Menai yw’r dyffryn tanddwr hudolus sy’n gwahanu Môn o dir mawr Gogledd Cymru.  Mae wedi’i ogwyddo o’r gogledd ddwyrain i’r de orllewin ac mae’n ymestyn am tua 15 milltir o Drwyn Penmon i Abermenai.  Mae’n cwmpasu cynefinoedd niferus, sy’n amrywio o riffiau morol dynamig i draethau tywodlyd eang a chlogwyni tal yr arfordir.  

Mae’r ardal yn ffurfio rhan o  Ardal Cadwraeth Arbennig (ACA) Afon Menai a Chonwy.  Mae’r dynodiad hwn yn un sy’n galluogi gwarchod mathau arbennig o gynefinoedd a rhywogaethau (ac eithrio adar) yr ystyrir sydd fwyaf angen eu gwarchod ar lefel Ewropeaidd.  Mae amodau amgylcheddol Afon Menai’n anarferol, am ei bod yn cael ei gwarchod rhag effeithiau’r tonnau ond yn ddarostyngedig i rediad y llanw cyflym a all gyrraedd cyflymder o 4 metr yr eiliad yn ystod llanw mawr.  Mae hefyd llawer iawn o ronynnau mewn daliant yn y dŵr sy’n creu amodau delfrydol i  hidlwyr bwyd.  Tra-arglwyddiaethir ar lannau mewnol y Culfor gan fwydod gwrychog fel Spio filicornis. Mae’r riffiau calchfaen yn gartref i nifer o rywogaethau sy’n tyllu creigiau gan gynnwys y sbyngau, pidogau a mes-lyngyr sy’n tyllu creigiau.  Ceir cytrefi mawr o grystiau môr yma, ynghyd â phreswylwyr eraill y riffiau fel y cranc heglog sgorpion, y cranc llygatgoch sy’n nofio, llyfrothen, iâr fôr a llysywen fôr.  Mae Culfor Menai yn gartref i amrywiaeth eang o adar y glannau a rhydwyr, fel y crëyr bach, pioden y môr, y gylfinir a’r pibydd coesgoch.  Yn ystod rhai gaeafau gwelwyd heidiau sydd o bwysigrwydd rhyngwladol o’r fôr-hwyaden ddu yn casglu er mwyn bwydo ar y  poblogaethau toreithiog o gregyn deuddarn.  Ceir gwellt y gamlas bach, Zostera noltii, sy’n brin yn genedlaethol mewn ardal rhwng Biwmares a Lleiniog.  Os ydych yn lwcus efallai y cewch gipolwg ar forlo neu lamhidydd yn hela ac yn chwarae yng ngherrynt y llanw. 

I weld rhestr a map o doiledau cyhoeddus ar Ynys Môn, gweler safle we Cyngor Sir Ynys Môn - toiledau cyhoeddus

Ceir rhestr o doiledau sydd ar gael yny gymuned drwy Cynllun Grant Toiledau Cymru.

Pethau eraill i'w gwneud

  • Cefn Gwlad

    'Cefn Gwlad'

    'Gwybodaeth am cefn gwlad Ynys Môn.'

Atyniadau eraill

  • Ble i aros

    'Ble i aros'

    'Mwy o wybodaeth am lefydd i aros ar Ynys Môn.'

  • Bywyd Gwyllt Aberlleiniog a Llangoed

    'Bywyd Gwyllt Aberlleiniog a Llangoed'

    'Rhyw filltir neu ddwy i’r gogledd o Fiwmares mae gwarchodfa natur goediog, hyfryd gyda chastell Normanaidd ‘cudd’ yn ei chanol. '