Llynnon

Argraff unigryw ar hanes amaethyddiaeth Môn

Melin Llynnon

Gelwir Ynys Môn yn "Môn Mam Cymru" oherwydd roedd mwy o farlys a cheirch yn cael eu tyfu yma nag yn unman arall yn y wlad. Adeiladwyd Melin Llynnon yn 1775 a bu ar agor tan 1918 pan wnaed difrod sylweddol iddi mewn storm fawr.

Yn 2001 cafodd Melin Llynnon ei chofrestru fel amgueddfa ac mae heddiw yn cael ei rhedeg fel amgueddfa amaethyddol yn cynhyrchu blawd mâl gwenith cyflawn yn defnyddio grawn organig.

Melin Llynnon yw'r unig felin wynt yng Nghymru sy'n parhau i weithio.

Tai crynion

Ar y safle, ceir dau dŷ crwn, 10m o ddiamedr wedi eu hadeiladu gyda phren, waliau bangoriaeth a dŵb a tho gwellt, yn nodweddiadol o arddull cyfnod hwyr cynhanes.

Mae un o'r tai crynion yn y broses o gael ei ddodfrefnu'n llawn a'i addurno i adlewyrchu tŷ crwn y byddai pobl wedi byw ynddo tua 3,000 o flynyddoedd yn ôl. Mae'r anheddiad hwn a atgynhyrchwyd yn nodweddiadol iawn o'r rhai a fodolai ym Môn a gogledd orllewin Cymru tua 3,000 o flynyddoedd yn ôl. Mae yma hefyd goedlan a blannwyd gan blant ysgol sy'n adlewyrchu rhai o'r rhywogaethau coed a oedd yn bodoli ac a ddefnyddiwyd yn ystod y cyfnodau hynny.

Hen fecws

Yn 2003, wedi bron i 60 mlynedd o sefyll yn adfail, cloddwyd becws Llynnon. Os ewch am dro i lawr at y becws cewch ddysgu mwy am draddodiadau cefn gwlad Ynys Môn yn ystod y 19eg a'r 20fed Ganrif.

Llwybr melinau

Yn ymuno Melin Llynnon a Melin Ddŵr Howell - mae taith tair milltir a gymerir rhyw awr a chwarter i'w cherdded.

Cegin Llynnon

Nid oes, mwy na thebyg, le prydferthach i fwynhau te traddodiadol Cymreig ym Môn na Chegin Llynnon. Cewch yma gynnyrch cartref blasus yn ogystal a dewis eang o brydau maethlon.

Siop Llynnon

Gyda detholiad o nwyddau - llyfrau, tegannau, gwaith celf ac anrhegion ac addurniadau arbennig mae Siop Llynnon hefyd yn gartref i lu o waith crefft newydd a dyfeisgar.