MAP LLAWN +

Tirwedd - Afon Menai

Afon Menai yw’r culfor sy’n gwahanu Ynys Môn oddi wrth dir mawr Gwynedd. Cysylltir â’r tir mawr gan Bont Grog Thomas Telford a Phont Britannia Robert Stephenson. Mae’r culfor yn amrywio yn ei led o tua 300m i dri chwarter milltir. Gelwir y rhanbarth canolog rhwng y ddwy bont yn Bwll Ceris.  Mae hwn yn amgylchedd unigryw gyda llif llanw cryf sy’n cildroi, cerrynt cyflym a throbyllau sy’n chwyrlio. Mae llawer o ynysoedd bach alltraeth hefyd yn y culfor y gellir eu gweld yn glir o’r pontydd. O ochr Ynys Môn mae golygfeydd hardd o Eryri a chadwyn o fynyddoedd y Carneddau, Bae Conwy a thref Bangor ac i lawr am Gaernarfon.  

Ffawt ddaearegol fawr yw’r Culfor sy’n ffurfio trawsnewidiad rhwng Môn a chreigiau eraill o’r un oed ond, mae’n ymddangos, heb unrhyw gysylltiad â’i gilydd yng Ngogledd Cymru. 

Cafodd ei gerfio gan y rhew. Ffurfiwyd y nodwedd ddigamsyniol hon gan rewlifoedd o Eryri a gan lif rhew Môr Iwerddon a orchuddiodd Ynys Môn yn ystod Oes yr Ia diwethaf tua 22,000 o flynyddoedd yn ôl.

Mae’r Culfor hefyd yn Ardal Cadwraeth Arbennig morol (ACA) gydag amrywiaeth cyfoethog o gynefinoedd gan gynnwys cilfachau môr ac aberoedd, traethellau lleidiog a thywodlyd, morlynnoedd, morfa heli, traethau graean bras, clogwyni a riffiau carreg galch tanddwr.

Mae uchafbwyntiau arbennig ar hyd glannau’r Afon Menai yn cynnwys twyni tywod Cwningar Niwbwrch, Pwll Ceris gyda chefnlen o Bont Menai Telford a’r Carneddau, a Biwmares, Penmon a Thrwyn Du.

I weld rhestr a map o doiledau cyhoeddus ar Ynys Môn, gweler safle we Cyngor Sir Ynys Môn - toiledau cyhoeddus

Ceir rhestr o doiledau sydd ar gael yny gymuned drwy Cynllun Grant Toiledau Cymru.

Pethau eraill i'w gwneud

  • AHNE

    'AHNE'

    'Un o’r tirweddau mwyaf amrywiol, prydferth ac arbennig ym Mhrydain.'

  • Arfordir

    'Arfordir'

    'Gwybodaeth am ardal arfordirol Ynys Môn.'

  • Awyr Agored ac Actif

    'Awyr Agored ac Actif'

    'Mae pob math o weithgareddau yn yr awyr agored yn Ynys Môn, mae dewis helaeth yma. '

  • Beicio

    'Beicio'

    'Pa ffordd well i fwynhau harddwch naturiol Ynys Môn nag ar gefn beic. '

  • Cerdded

    'Cerdded'

    'Cerdded o amgylch Ynys Môn.'

Atyniadau eraill

  • Bywyd Gwyllt Aberlleiniog a Llangoed

    'Bywyd Gwyllt Aberlleiniog a Llangoed'

    'Rhyw filltir neu ddwy i’r gogledd o Fiwmares mae gwarchodfa natur goediog, hyfryd gyda chastell Normanaidd ‘cudd’ yn ei chanol. '

  • Bywyd Gwyllt Coed Cyrnol ac Ynys Tysilio Porthaethwy

    'Bywyd Gwyllt Coed Cyrnol ac Ynys Tysilio Porthaethwy'

    'Gwarchodfa Natur Leol yw Coed Cyrnol sydd yn nhref Porthaethwy. '

  • Bywyd Gwyllt Gwarchodfa Natur Leol Nant y Pandy Llangefni

    'Bywyd Gwyllt Gwarchodfa Natur Leol Nant y Pandy Llangefni'

    'Mae gwarchodfa natur goediog Nant y Pandy yn ffurfio rhan o ddyffryn yr Afon Cefni sy’n llifo drwy ganol tref Llangefni, tref sirol Môn. '