MAP LLAWN +

Tirwedd - Mynydd Parys

Mae Mynydd Parys yn un o’r lleoliadau mae’n rhaid ymweld ag o!  Mae rhwydwaith o deithiau cerdded o gwmpas tirwedd annaearol y mwynglawdd copr hynafol hwn ar Fynydd Parys. Un olygfa na ddylid ei methu yw’r Mwynglawdd Agored mawreddog – wedi’i llunio gan fwynwyr yn defnyddio dim ond ceibiau, rhawiau a phowdwr gwn!

Mae lle i gerdded ar y gwastad o amgylch y Mwynglawdd Agored Mawr a golygfa gyda phanorama syfrdanol sy’n dangos lliwiau rhyfeddol y cloddio – palet artist o liwiau coch, oren, pinc, brown, porffor, du, gwyrdd, melyn a llwyd. Bu pobl yn mwyngloddio am y metelau sy’n llochesu ym Mynydd Parys ers yr Oes Efydd. Bu i’r pentwr o fwyn copr a ganfuwyd yno yn y 1760au arwain at fwyngloddio ar raddfa eang, gyda chynnyrch gymaint nes y daeth Amlwch i dra-arglwyddiaethu dros farchnad gopr y byd am ddegawd. Daeth i gael ei adnabod fel ‘Y Deyrnas Gopr’. ‘Y Brenin Copr’ oedd yr enw a roddwyd ar y perchennog, Thomas Williams. Hyd yn oed heddiw, credir fod cronfa wrth gefn o tua 6 miliwn tunnell fetrig o gopr dan waith yr hen fwynglawdd. Mae’r tirwedd dramatig, caregog yn ymddangos yn ddiffaith, ac eto mae’n cynnal amrywiaeth o fywyd gwyllt gan gynnwys adar fel yr ehedydd, corhedydd y waun a’r frân goesgoch. Gall planhigion sy’n gallu gwrthsefyll copr a sinc oroesi yno. Mae gan yr ardal olygfeydd pell o’r Wyddfa ar ddyddiau clir. Mae mwy o wybodaeth yn llyfryn y Deyrnas Gopr a gyhoeddwyd gan Ymddiriedolaeth Treftadaeth Ddiwydiannol Amlwch.

I weld rhestr a map o doiledau cyhoeddus ar Ynys Môn, gweler safle we Cyngor Sir Ynys Môn - toiledau cyhoeddus

Ceir rhestr o doiledau sydd ar gael yny gymuned drwy Cynllun Grant Toiledau Cymru.

Pethau eraill i'w gwneud

  • Cerdded

    'Cerdded'

    'Cerdded o amgylch Ynys Môn.'

  • Treftadaeth

    'Treftadaeth'

    'Dewch i Ynys Môn i fwynhau hanes yr ynys. '

  • Daeraeg

    'Daeraeg'

    'Mae’r golygfeydd trawiadol a’r tirweddau creigiog anghyffredin sy’n nodweddu Ynys Môn yn unigryw i’r ynys. '

  • Beicio

    'Beicio'

    'Pa ffordd well i fwynhau harddwch naturiol Ynys Môn nag ar gefn beic. '

Atyniadau eraill

  • Llwybrau beicio cefn gwlad Ynys Mon

    'Llwybrau beicio cefn gwlad Ynys Mon'

    'Mapiau a disgrifiadau o'r teithiau cefn glwad Ynys Môn. '

  • Tirwedd Amlwch to Llaneilian

    'Tirwedd Amlwch to Llaneilian'

    'Mae’r arfordir rhwng Amlwch a Llaneilian yn llawn golygfeydd nodedig gyda morlun eang. '

  • Tirwedd Bae Cemlyn

    'Tirwedd Bae Cemlyn'

    'Mae bae crwm, hudolus Cemlyn yn unigryw gyda’i gefnen o raean bras a elwir yn Esgair Cemlyn ac yn gwahanu’r môr agored oddi wrth y morlyn halwynog, arfordirol – caiff ei...'

  • Tirwedd Llanbadrig i Llanlleiana

    'Tirwedd Llanbadrig i Llanlleiana'

    'Yn amgylchynu pendraw gogleddol Ynys Môn (a Chymru) gall yr arfordir rhwng Llanbadrig a Llanlleiana fod yn llwybr caled i’w gerdded. '