MAP LLAWN +

AHNE - Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Ynys Môn

Mae i Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Ynys Môn un o’r tirweddau mwyaf amrywiol, prydferth ac arbennig ym Mhrydain.

Cafodd arfordir Môn ei ddynodi fel Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol yn 1966 a’i gadarnhau yn 1967. Fe’i dynodwyd er mwyn diogelu apêl esthetaidd ac amrywiaeth tirwedd arfordirol a chynefinoedd yr ynys rhag datblygu amhriodol.

Dynodiad arfordirol gan mwyaf yw’r Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol sy’n ymwneud â’r rhan fwyaf o 201 cilometr (125 milltir) o arfordir yr ynys ond gan gynnwys hefyd Mynydd Caergybi a Mynydd Bodafon. Mae swm sylweddol o dir arall sy’n cael ei ddiogelu gan yr Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol yn gefndir i’r arfordir. Cyfanswm tir yr Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol ym Môn yw 221 cilometr sgwâr (21,500 hectar), a hon yw’r Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol fwyaf yng Nghymru gyda thrydedd ran o’r ynys ynddi.

Caiff nifer o cynefinoedd Ynys Môn eu diogelu ymhellach trwy ddynodiadau’r DU ac Ewropeaidd oherwydd eu gwerth o ran cadwraeth natur, ac mae’r rhain yn cynnwys : 

  • 6 ymgeisydd Ardaloedd Cadwraeth Arbennig
  • 4 Ardal Diogelwch Arbennig
  • 1 Warchodfa Natur Genedlaethol
  • 26 o Safleoedd Gwyddonol Arbennig
  • 52 o Henebion Rhestredig

Yn yr Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol fe geir hefyd tri darn o arfordir agored heb ei ddatblygu, sydd wedi eu dynodi’n Arfordir Treftadaeth. Mae’r dynodiadau anstatudol hyn yn ategu’r Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol gan ymwneud ag oddeutu 50 km (31 milltir) o’r arfordir.

Dyma’r rhannau o’r Arfordir Treftadaeth:

  • Gogledd Môn 28.6 kms (17 milltir)
  • Mynydd Twr 12.9 kms (8 milltir)
  • Bae Aberffraw 7.7 kms (4.5 milltir)

Gwaith a Gweithgareddau yn yr Ardal

Amaethyddiaeth a thwristiaeth yw’r cyflogwyr mwyaf yn yr Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol ac mewn rhai achosion, mae’n gyfuniad o’r ddau. Mae ystod o gynnyrch lleol geir ar yr ynys yn amrywio o gaws a siocled i win. Mae llawer o’r cynnyrch lleol hefyd yn organig. Bydd oddeutu 2 filiwn o bobl yn ymweld â’r ynys bob blwyddyn gan ddenu pobl o Ogledd Cymru a Gogledd Orllewin Lloegr a hefyd ymwelwyr o dramor.

Mae’r ynys yn cynnig nifer o gyfleon hamdden i’r trigolion ac i ymwelwyr, gyda’r mwyafrif yn mwynhau’r traethau tywod gwych a’r golygfeydd ysblennydd.

Rhai o’r dulliau hamdden mwyaf poblogaidd yw hwylio, pysgota, seiclo, cerdded, syrffio gwynt a jet sgïo. Mae’r rhain oll yn rhoi pwyslais ar yr Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol. Ar yr un pryd, mae poblogrwydd yr Ardaloedd o Harddwch Naturiol Eithriadol fel lle i gynnal y fath weithgareddau yn amlwg yn cyfrannu at yr economi leol.

Lawrlwythwch fapiau o'r AHNE

Pethau eraill i'w gwneud

  • Arfordir

    'Arfordir'

    'Gwybodaeth am ardal arfordirol Ynys Môn.'

  • Awyr Agored ac Actif

    'Awyr Agored ac Actif'

    'Mae pob math o weithgareddau yn yr awyr agored yn Ynys Môn, mae dewis helaeth yma. '

  • Cefn Gwlad

    'Cefn Gwlad'

    'Gwybodaeth am cefn gwlad Ynys Môn.'

  • Daeraeg

    'Daeraeg'

    'Mae’r golygfeydd trawiadol a’r tirweddau creigiog anghyffredin sy’n nodweddu Ynys Môn yn unigryw i’r ynys. '

Atyniadau eraill

  • Tirwedd Rhoscolyn

    'Tirwedd Rhoscolyn'

    'Mae Rhoscolyn i’w weld yng nghornel de orllewin Ynys Cybi, yn edrych allan dros Fôr Iwerddon i gyfeiriad Pen Llŷn. '

  • Tirwedd Traeth Dulas i Fae Lligwy

    'Tirwedd Traeth Dulas i Fae Lligwy'

    'Mae Traeth Dulas rhwng Amlwch a Moelfre a thua 4 milltir i’r de ddwyrain o dref Amlwch. '

  • Tirwedd Ynys Lawd

    'Tirwedd Ynys Lawd'

    'Mae Ynys Lawd yn un o’r tirweddau mae’n rhaid ei weld. '

  • AHNE Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Ynys Mon

    'AHNE Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Ynys Mon'

    'Mae i Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Ynys Môn un o’r tirweddau mwyaf amrywiol, prydferth ac arbennig ym Mhrydain.'